|
1- Yatırım Fonu Nedir?
Halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralar ile, belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet ilkesine göre sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenlerden oluşan portföyü işletmek amacı ile kurulan mal varlığıdır
2- Yatırım Fonu Katılma Belgesi Nedir?
Belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı sahip olduğu hakları taşıyan evrak olup, tasarruf sahibinin yatırım fonuna kaç pay ile katıldığını göstermektedir.
3- Yatırım Fonu Tipleri Nelerdir?
Yatırım fonları iki tipte kurulabilir; A tipi ve B tipi. A tipi
yatırım fonlarının portföylerinin en az aylık ortalama bazda,
%25’i Türk şirketlerinin hisse senetlerinden oluşur. B
tiplerinin portföylerinde böyle bir sınırlama yoktur. Fonların A
veya B tipi olması konusunda önemli olan nokta, A tipi fonlara
vergi avantajı tanınmasıdır.A Tipi yatırım fonlarıdır. Bu tip fonlarda yatırım fonlarının portföylerinin aylık bazda ortalama olarak en az %25'i T.C.'de kurulmuş olan ortaklıkların hisse senetlerinden meydana gelmektedir.
4- Yatırım Fonu Türleri Nelerdir?
Değişken fon : Portföy değerinin ortalama olarak en az %25'i oranında hisse senedi
ya da DIBS taşıyan ve diğer menkul kıymet oluşumunda oran ve tür sınırlaması olmayan fonlardır.%
25 oranının hisse senedi olması durumunda A tipi, DIBS olması
durumunda ise B tipi olarak adlandırılır.
Likit fon : portföyün tamamı vade bitimine 180 günden az kalan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşmaktadır.
Tahvil - Bono fonu : Portföyün en az %51'i sürekli şekilde yabancı ,özel ve kamu sektörü menkul kıymetlerine yatırılmaktadır.
Karma fon : portföyün tamamı hisse senetleri,borçlanma senetleri altın ve diğer kıymetli madenler ile ve bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarının en az ikisi seçilerek oluşturulmaktadır.Seçilen her bir finansal aracın payı portföy değerinin %20'sinden az olamaz.
Hisse senedi fonu : Portföyün en az %51'i sürekli şekilde T.C. şirketlerine ait hisse senetlerine yatırılmaktadır.
İştirak fonu : Portföyünün en az %51'i sürekli şekilde belirli bir şirketin iştiraklerince çıkartılan hisse senetlerine yatırılır.
Grup fonu : Portföyünün en az %51'i sürekli şekilde belirli bir topluluğu oluşturan ortaklıkların menkul kıymetine yatırılır.
Sektör fonu : Portföyün en az %51'i sürekli şekilde belirli bir sektörü oluşturan ortaklıkların menkul kıymetine yatırılır.
Yabancı menkul kıymet fonu : Portföyün en az %51'i sürekli şekilde yabancı özel özel ve kamu sektörü menkul kıymetlerine yatırılır.
Altın ve diğer kıymetli madenler fonu : Portföyün en az %51'i sürekli şekilde ulusak-l ve uluslar arası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırılır.
Özel fon: Fonun katılma belgeleri önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiştir.
Endeks Fon : Portföyün en az %80 sürekli şekilde bazalınan ve kurul tarafından uygun görülen bir endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısıen az %90 olacak şekilde endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden yada bir kısmından oluşan fonlardır
5- Benchmark Nedir?
Bu kriter fon portföyünde bulunan nakitin, yatırım araçlarına hangi oranda dağıtılması gerektiğini belirtmektedir ve fonun risk yapısı doğrultusunda performansını belirleyen kriterdir.
6- Fon Portföyünü Yönetme hakkına Kim Sahiptir?
Yatırım fonu portföyünü, fon kurucusu ile yapılan portföy yönetim sözleşmesi hükümleri doğrultusunda portföy yönetim şirketleri ve Sermaye Piyasası Kurulu'ndan yetki belgesi alan aracı kurumlar yönetmektedir.
7- Kimler Yatırım Fonu Kurabilir?
Sermaye Piyasası Kurulu'nun belirlediği esaslar doğrultusunda; bankalar, aracı kuruluşlar, sigorta şirketleri, emekli ve yardım sandıkları yatırım fonu kurabilmektedir.
8- Yatırım Fonlarının Kuruluş ve İşleyişleri Hangi Yasal Dayanakları Temel Almaktadır?
Yatırım fonlarının temel aldığı yasal dayanakların başında Sermaye Piyasası Kanunu gelmekte ve bu Kanun çerçevesinde çıkartılan Tebliğlerin esasları doğrultusunda fonun kuruluş ve işleyiş işlemleri yürütülmektedir. Ayrıca her fonun kendi içtüzüğü bulunmakta ve bu içtüzük'de fonun kuruluş ve işleyiş esasları ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Yatırım yapacak olan tasarruf sahibi olan gerçek veya tüzel kişiler, yatırımlarını gerçekleştirmeden önce fonun içtüzüğünü inceleme hakkına sahiptir .
9- Yatırım Fonları Hangi Yatırım Araçlarına Yatırım Yapabilmektedir?
Yatırım fonları hisse senedi, hazine bonosu, devlet tahvili, repo, finansman bonosu, özel sektör tahvili, yatırım fonu, değerli madenler, vadeli işlemler, opsiyonlar ve yabancı menkul kıymetlere yatırım yapabilmektedir.
10- Yatırım Fonlarının Geliri Nelerden Oluşmaktadır?
Yatırım fonlarının gelirleri fon portföyünde mevcut olan
menkul kıymetlerin piyasa değerlerinin yükselmesi, yine portföyde bulunan menkul kıymetlerden elde edilen faiz ve temettü gelirlerinin fon portföy değerine yansıtılması
ile oluşur.
11- Yatırım Fonlarının Giderleri Nelerden Oluşmaktadır?
Yatırım fonlarının giderleri iki grupta toplanabilir. Bunlardan ilki
fon kurucusu ile yöneticisi arasında sözleşme ile paylaştırılan
ve günlük fon portföy değerinin belli bir oranında alınan fon yönetim
ücretidir.Yatırım fonlarının diğer gider kalemi ise; fonun resmi ilan bedelleri ile kıymet alım/satım, muhafaza ücret ve komisyonlarıdır.
12- Bir Yatırım Fonuna Yatırım Yapılırken Nelere Dikkat Etmek Gerekir?
Tasarruf sahibinin herhangi bir yatırım fonuna yatırım
yapmadan önce dikkat etmesi gereken ilk husus, seçtiği yatırım
fonunun risk/getiri anlayışı ile bağdaşması gerekliliğidir.Tasarruf sahibinin yatırım sırasında dikkat etmesi gereken diğer bir husus
da; fonların kurucusu, fon portföy yöneticileri ve fonun yönetim stratejisi hakkında detaylı bilgiye sahip olmasıdır.
Ayrıca tasarruf sahibi yatırımından önce üzerinde durduğu yatırım fonu hakkında gazete, dergi, internet sayfaları ve kurucunun çıkardığı fon bültenleri, broşür gibi kaynaklardan fonun günlük, haftalık, aylık ve yıllık olarak getiri oranlarını dikkatli bir şekilde incelemeden yatırım yapmamalıdır.
13- Fon Portföyünün Saklanması Ne Şekilde Yapılmaktadır?
Fonların mal varlıkları Takasbank ve uluslararası saklama kuruluşlarında muhafaza edilmektedir. Hisse senetleri, repo, tahvil ve bono Takasbank nezdinde, eğer fon portföyünde yabancı kıymetler söz konusu ise uluslararası saklama kuruluşları nezdinde saklanmaktadır.
14- Yatırım Fonlarının Avantajları Nelerdir?
Yatırım fonlarının avantajlarından en önemlisi, fonların profesyonel yöneticiler tarafından yönetilmesidir. Fonlar yatırımcı için minimum risk maksimum getiri ilkesi doğrultusunda idare edilmektedir. Yatırım fonlarının sağladığı bir diğer avantaj da, yatırımcının riskini en aza indirgemesidir. Yatırım fonlarının yatırımca sağladığı önemli avantajlardan biri de, işlemiş getirileri ile birlikte kolay bir şekilde nakde dönüştürülme imkanı
yani likiditedir.
Küçük ölçekli bir tasarruf sahibi, yatırım fonu aldığında parası büyük ölçekli
tasarrufçu profilinde değerlendirilmektedir. Bu şekilde küçük ölçekli yatırımcının nakdi, büyük ölçekli yatırımcının nakdi ile aynı avantaja sahip olacaktır. Son bir avantaj ise, A ve B tipi yatırım fonlarından elde edilen gelirlerden yatırımcının vergiye tabi tutulmamasıdır.Tüzel kişiler, A ve B Tipi yatırım fonu gelirleri üzerinden kurumlar vergisine tabi olmalarına karşın, portföyünün %51'i devamlı olarak hisse senetlerine yatırılan fonlarda vergi erteleme avantajı bulunmaktadır
15- Yatırım fonları vergiye tabi midir ?
. Gerçek Kişiler için ; A ve B Tipi yatırım fonları kazançları beyannameye tabi olmayacaktır (2004 yılı sonuna kadar).
. Tam Mükellef Kurumlar için ; A ve B Tipi fonlardan fiilen elde ettikleri, ya da bilanço tarihinde portföyünde bulunup o günkü birim fiyatına göre değerlendirilmesi sonucu oluşan karlarını kurum kazancına dahil ederek vergilendirmeleri gerekir.
Portföyünün en az % 51'i Türkiye'de kurulmuş şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonları katılma belgeleri, satılmadığı sürece alım bedeli ile değerlendirilecektir.
16- Yatırım Fonları Hakkında hangi kaynaklardan bilgi edinilebilmektedir?
Tasarruf sahibi yatırım yapmadan önce, yatırımda bulunacağı yatırım fonu hakkında bilgi edinmek isterse; fonla ilgili aylık raporu, mali tabloları inceleyerek bilgi sahibi olabilmektedir. Ayrıca fon hakkında daha detaylı bilgiler incelenmek istenirse, fonun sirküleri, izahnamesi ve içtüzüğünü görme imkanına sahiptir.
17- Neden doğrudan HİSSE SENEDİNE yatırım yerine A TİPİ FON tercih edilmelidir ?
Özellikle hisse senedi konusunda fazla tecrübeli olmayan yatırımcıların çok sayıdaki hisse senedi arasından sağlıklı seçim ve daha da önemlisi, uygun yatırım zamanlaması yapabilmesi kolay değildir. A tipi Fonlar'da portföye alınacak hisse senedine, alım-satım zamanlamasına profesyonel portföy yöneticisi uzmanlar karar verdiğinden yanılma riski daha düşük olacaktır.
Doğrudan hisse senedi yatırımı yapılması halinde elde edilen temettü gelirleri belli sınırı aşmak kaydıyla vergiye tabi iken, yatırım fonlarında vergisizdir. Yine, hisse senetlerinin alım tarihinden itibaren 3 ayı geçmeden satılması durumunda elde edilen kazançlar beyan kapsamında olduğu halde, Fonlar için 31.12.2004 tarihine kadar vergi söz konusu değildir.
18- Neden REPO yerine B TİPİ LİKİT FON tercih edilmelidir ?
Anapara değer kaybı riski taşımak istemeyen yatırımcılara,
piyasa ortalama günlük repo oranlarına paralel getiri elde etme
olanağı sağlar.
Likit fon ile yatırımcı Para ve Sermaye Piyasaları'nda gündeme gelebilecek dalgalanmalardan yararlanma imkanına sahip olur.
19- Neden doğrudan TAHVİL-BONO ALIMI yerine B TİPİ TAHVİL- BONO ya da B TİPİ DEĞİŞKEN FON tercih edilmelidir
Tahvil ve bonolar da bir bakıma hisse senetleri gibi piyasa gelişmelerine bağlı olarak değer kazanır ya da kaybederler. Bu nedenle, özellikle vade tercihi, alım-satım zamanlaması çok önemlidir ve özel uzmanlık gerektirir.
Diğer yandan, belli tutarı aşan tahvil ve bono gelirleri vergi beyanına tabi iken, B Tipi fon gelirleri beyan kapsamı dışındadır.
Bono ve tahvilin vadeden önce paraya çevrilmesi mümkün olmakla birlikte alım-satımda fiyat farkı ve
piyasa koşulları sebebiyle yatırımcı için dezavantaj oluşabilir. Oysa B Tipi Tahvil Bono Fonu ve B Tipi Değişken fona yatırımda böylesi bir dezavantaj sözkonusu değildir.
|